وقتی ارزش کالا به دلار است و عوارض به تومان محاسبه میشود، یک نرخ تبدیل لازم است. مسئله اینجاست که در ایران بیش از یک نرخ رسمی وجود دارد.
دو نرخی که در محاسبات گمرکی به کار میروند
- نرخ گمرکی — نرخ رسمی مبنای محاسبات گمرکی، حدود ۲۸٬۵۰۰ تومان
- نرخ مبادلهای (نیمایی) — نرخ بازار مبادله، حدود ۱۳۶٬۷۰۰ تومان
فاصله نزدیک پنج برابر است. یعنی یک محمولهی ۱۰٬۰۰۰ دلاری، بسته به نرخ، پایهی محاسبهاش ۲۸۵ میلیون یا ۱٬۳۶۷ میلیون تومان میشود.
کدام نرخ برای کالای من؟
این را خودتان انتخاب نمیکنید. در جدول تعرفه برای هر ردیف مشخص شده که مشمول ارز تخصیصی هست یا نه و منبع تأمین ارزش کدام است. کالایی که منبعش «بازار مبادلهای» ثبت شده با نرخ مبادلهای حساب میشود.
از ۹٬۰۹۸ ردیف تعرفه، برای ۳٬۸۷۹ ردیف این وضعیت صریحاً ثبت شده است.
چرا این موضوع بیشترین خطا را در برآوردها میسازد
هر محاسبهگری که یک نرخ ثابت را برای همهی کالاها به کار ببرد، برای دستهای از کالاها تا پنج برابر خطا دارد. عددی که به دست میآید «قابل باور» به نظر میرسد ولی برای تصمیمگیری تجاری بیفایده است.
نکتهی عملی
نرخهای رسمی هر روز عوض نمیشوند؛ گاهی ماهها ثابت میمانند. پس هنگام برآورد، به تاریخ بهروزرسانی نرخ نگاه کنید نه فقط به خود عدد. در این سامانه، اگر نرخ مورد استفاده کهنه باشد، همانجا کنار برآورد به شما گفته میشود.